۱۳۹۸-۰۲-۰۲

صنایع غذایی

برای استفاده بهینه از محصولات غذایی لازم است مجموعه دستورالعمل های تأثیرگذار بر حفظ و ارتقای کیفیت آن در قالب یک استاندارد فرایندی (از تولید تا مصرف) تدوین و در طول زنجیره غذایی به صورت یک الزام همه جانبه (فنی و مهندسی، قانونی و فرهنگی) استقرار یابد.

خدای متعال در محصولات غذایی ظرفیت های متنوعی قرار داده است مانند تأمین انرژی لازم برای حرکت و فعالیت بدن، رشد جسمی و روانی، آثار سازنده پیشگیرانه و درمان کننده جسم و روان. شکر نعمت مواد غذایی این است که انسان شرایطی را فراهم کند که حداکثر ظرفیت مواد غذایی در طی مراحل هضم به وجود انسان منتقل شود و مصرف کننده مواد غذایی بتواند آثار و نتایج آنرا در وجودش به فعلیت رساند. بر این اساس لازم است چرخه تولید تا مصرف محصولات غذایی به نحوی مدیریت شود تا شرایط استفاده بهینه از محصولات غذایی (شکر استفاده از نعمت های خوراکی) تحقق یابد. برای این کار لازم است سطح قابل قبول کیفیت برای هر مرحله از محصول تعریف شود (بر اساس دید فرایندی به مفهوم غذای طیب)، شاخص های اصلی کیفیت محصول در هر مرحله از زنجیره تولید تا مصرف شناسایی گردد و الزامات رعایت این شاخص ها (برای حفظ سطح بالای کیفیت) نیز در قالب دستورالعمل های اجرایی مدون شود تا توسط همه عوامل مرتبط با زنجیره اجرایی گردد. این بسته مفاهیم، شاخص ها، تدابیر، دستورالعمل ها و الزامات در قالب استاندارد فرایندی غذای طیب تدوین شده است که در صورت اجرای آن تضمین کننده سطح طیب برای کیفیت مواد غذایی خواهد بود. برای کیفیت مواد غذایی سطوح مختلف کیفیت می توان تعریف کرد که طیب عالیترین سطح می باشد. یکی دیگر از اضلاع نگرش اسلام به مواد غذایی این است که؛ ماده غذایی در همه مراحل تولید، فراوری و مصرف یک موجود زنده است، بنابراین از تمامی عوامل مؤثر در عملیات فرآوری تأثیر می پذیرد. بر اساس این نگرش مؤلفه های اثرگذار بر کیفیت محصولات غذایی دارای سطوحی هستند که می توان آنها را به صورت زیر دسته بندی کرد:

  • مؤلفه های طبیعی مانند شرایط فیزیکی محیط بر مواد غذایی (مانند دما، رطوبت، فشار، خلأ و ... )
  • مؤلفه های مرتبط با حیات طبیعی مانند مدت زمان یا عمر محصول و عملیات، منطقه جغرافیایی،
  • مؤلفه های انسانی مانند کیفیت رفتار، احساس و تفکر عوامل انسانی مرتبط با محصول غذایی و فراوری آن
  • مؤلفه های معنوی شامل مراتب عالی‌تر وجود انسان و موجودات عوالم ملکوتی

این نگرش بیان گر این حقیقت است که برای تولید یک غذای طیب لازم است مجموعه عوامل مرتبط با آن نیز طیب باشند، از این جهت لازم است بر اساس اصول غذای طیب در زمینه حفظ و آبادانی محیط زیست، آموزش نیروی انسانی، ارتقای مقررات اجتماعی، استفاده از تجهیرات و مواد اولیه مناسب، تقویت دید توحیدی در زندگی تلاشی همه جانبه صورت پذیرد. با توجه به مطالب ذکر شده تولید غذای طیب یک راهبرد برای ارتقای کیفیت کل زندگی خواهد بود. مشابه این حرکت در فرایند تولید محصولات ارگانیک نیز دیده می شود. برای تولید غذای ارگانیک الزاماتی تعریف شده است که ناظر به حفظ محیط زیست و رعایت عدالت و تضمین های کنترل کیفی در تمامی عوامل مرتبط با تولید محصولات ارگانیک است.

 

یکی دیگر از اجزاء نظریه غذایی اسلام این است که ماده غذایی در میدان جسم و روح انسان هضم می شود؛ به این معنا که هم بر جسم و روان انسان اثر گذار می گذارد و هم از شرایط جسمی و روانی انسان اثر می پذیرد. به تعبیر بهتر غذا علاوه بر اینکه یک حقیقت زنده است یک حقیقت انسان ساز هم است. از این جهت در طی عملیات غذا خوردن شرایط جسمی و روانی انسان بر کیفیت استحصال آثار یک ماده غذایی اثر جدی می گذارند.

داشتن اشتهای لازم، احساس نیاز به یک غذای بخصوص یا بی میلی و تنفر از یک غذای بخصوص، نداشتن تمرکز و آرامش لازم در هنگام غذا خوردن، عصبانیت و خشم در موقع غذا خوردن، توجه به چرخه حیات مواد غذایی و نقش کل شبکه هستی در تولید محصولات غذایی (وسعت و کیفیت احساس و اندیشه انسان در هنگام غذا خوردن) از جمله عواملی هستند که بر کیفیت هضم مواد غذایی در وجود انسان مؤثر هستند.

در واقع برایند این عوامل جسمی و روحی تعیین کننده این حقیقت است که هر مصرف کننده چه میزان از ظرفیت های موجود در یک ماده غذایی را در طی فرایند تغذیه جذب می کند. حتی این امکان وجود دارد که شرایط روحی و روانی انسان ها یک غذای مفید را تبدیل به یک ماده غذایی مضر بکنند و بالعکس ! برای استفاده بهینه از محصولات غذایی لازم است مجموعه دستورالعمل های تأثیرگذار بر حفظ و ارتقای کیفیت آن در قالب یک استاندارد فرایندی (از تولید تا مصرف) تدوین و در طول زنجیره غذایی به صورت یک الزام همه جانبه (فنی و مهندسی، قانونی و فرهنگی) استقرار یابد. این استاندارد فرایندی همه عوامل مؤثر بر کیفیت محصول غذایی (شامل عوامل مادی و معنوی) را به نحوی تنظیم می نماید که کیفیت آن در بالاترین سطح ممکن حفظ شود و اثرات سازنده آن به مصرف کننده انتقال یابد. استاندارد مورد نظر قرآن طیب نیز نشان می دهد که عوامل مرتبط با فرایند تغذیه باید در بهترین حالت تنظیم شوند تا مواد غذایی مورد نیاز انسان به صورت بهینه فراوری و تولید گردند. آداب تغذیه هم نشان می دهد که فرایند خوردن یک عمل دارای عمق و اسرار می باشد و غذا در سامانه وجود انسان فرایند سیر به سوی تکامل را طی می کند. مؤلفه های اصلی مرتبط با زنجیره تولید تا مصرف غذای طیب بر اساس نگرش سیستمی در این قسمت مرور می گردند:
مواد اولیه: مواد اولیه شامل همه موادی هستند که در طول چرخه تولید تا مصرف یک محصول غذایی به نحوی دخالت دارند مانند بذر، کود و سم ها، انواع افزودنی ها و طعم دهنده ها در هر مرحله از فراوری و مصرف عوامل انسانی: همه کسانی که به طور مستقیم با زنجیره تولید تا مصرف درگیرند هستند و در سرنوشت یک محصول غذایی و مصرف آن دخالت مستقیم دارند مانند کشاورزان، مسئولان سیلوها و کارخانه های تولید آرد، عوامل پخت نان و مصرف کننده ها
تجهیزات: همه ابزارها و تجهیزاتی که در طول چرخه تولید تا مصرف به طور مستقیم مورد استفاده قرار می گیرند و بر کیفیت (مانند فاسد شدن محصول) یا کمیت (مانند اسراف و از بین رفتن بخشی از محصول) آن مؤثر هستند.
فرایندها: شامل همه عملیات و مراحلی که بر روی مواد غذایی انجام می شود و آنرا برای استفاده مصرف کنندگان آماده می کند مانند برداشت محصول، تبدیل کردن گندم به آرد و یا پخت نان مدل تصویری زیر ویژگی های اصلی مؤلفه های غذای طیب را نشان می دهد:

 

افزودن دیدگاه جدید

متن ساده

HTML محدود

Image CAPTCHA
کاراکترهای نمایش داده شده در تصویر را وارد کنید